BESNİ'NİN GEÇMİŞİ

M.Ö.5000 yıllarında Anadolu'ya iki koldan gelen ve Türklükleri şüphe götürmeyen gruplar Dicle ve Fırat civarlarına yerleşmişlerdir. Bölge 3000 li yıllarda Asurlular, Harriler, Milit(Melet) egemenliği, 800 lü yıllarda Sarmanasar, 600 lü yıllarda Keyhüsrev idaresi, 400 lü yıllarda Persler, İskender, Romalılar hakimiyetinde kalmış, 2. Halife Ömer zamanında 636 da Halid Bin Velidin ordularının bölgeyi feth etmesi ile islam hakimiyetine geçmiştir. Bölge 2. Dikran, Keyhüsrev, İskender,Arap reisi Nasr B.Şabbas al Ukayli, Bizanslılar, Süleyman Şah 1. Kutalmış, Ermeni Kog Vasil, Urfa kontu Baudounin, Kont Josselin arsında el değiştirmiş, 1150 li yıllarda Urfa Kontunun Türkler tarafından esir edilmesi üzerine Besni, Keysun,Araban,Antep,Maraş, Merzban Anadolu Sultanı İzz al-Din Masud 1.in eline geçmiştir. 1155, 1173, 1218 yıllarında el değiştirmeler sonunda 1260 yıllarında Besni ve çevresi Kilikya ErmeniKralına hediye edilmiş, Besni kalesi teslim olmamış, Moğolların istilası ile kale teslim alınmış onların ayrılmasından sonra da Mısır Kölemenleri bölgeye hakim olmuştur. 1401 yıllarında Timur Mısır Sultanlığı üzerine yürüken Besni, Üçgöz,Köseceli,Araban ve Antebi yıkıp yakarak Fırat boylarını takip ederek gitmiştir. Bu terör iki yıl kadar sürmüştür.

Kaynak:Salih SAN -Besni
Komisyon 1997 -Araban
Prof.Dr.Ahmet AKGÜNDÜZ -Bilinmeyen Osmanlı
Burhan BOZGEYİK -Gaziantep

Yan bağlama, Şirvani izlemek için TIKLAYINIZ!

Çalgamışı izlemek için TIKLAYINIZ

ARABAN'IN GEÇMİŞİ

Araban tarihi M.Ö.3000'li yıllara dayanmaktadır. Ara dönemlerle ilgili yeteri kadar Arkeolojik çalışma yapılmadığından çok fazla bilgiye ulaşılamamış, M.Ö.1600 -800'lü yıllarda Eti Devletine dahil edilmiş, M.S.72'li yılarda Romalılar hakim olmuş,395 yılında Bizans İmparatorluğuna dahil olmuş,636 yılında İslam Halifesi Hz. Ömer'in komutanlarından Halid Bin Velid'in Bizans ordularını yenerek Ayıntap, Raban,Besni, Maraş, Keysun, Anadolu Sultanı İzz al- Din Masud 1.in eline geçmiş, onun ölümünden sonra Emevilerle Abbasiler arasında sık sık el
değiştirmiştir. 1077 yılında Anadolu içlerine ilerleyen Türk orduları Gümüştekin komutasında bölgeyi ele geçirmiş ve Karadağ'ı kendisine karargah seçerek buradan Bizanslılara saldırılar düzenlemiştir. Bu sırada da sık sık Urfa Haçlı Kontluğu ile Ermeni krallığı arasında el değiştirmiş, 1270 yıllarında Moğolların istilasına uğrayan bölge bir müddet sonra Mısır Memlüklü Sultanlığının eline geçmiş 1343 yıllarında da Dülkadiroğulları Beyliğinin hakimiyetine geçmiştir. 1400- 1401 li yıllarda yine bir Timur istilası başlamiş,tüm Anadolu gibi bu bölgede yakılıp yıkılmıştır. Yıldırım Bayezıd ile giriştiği Ankara Meydan Savaşını kazanıp Elbistan ve Malatya'yı alan Timur oradan Mısır Sultanlığının üzerine yürürken Bhesni(Besni), Külşehri(Üçgöz)Raban(Araban), Ayıntap'ı(Gaziantep) yıkıp yakmıştır.
Bu geçiş sırasında Araban ilçesinin Kuzey Batısı ile Azezi ve Ardıl köyleri arasındaki ovada konakladığı rivayet edilmektedir. Günümüzde bile halen buranın Timurlenk mevkisi olarak anılıyor olması bunun doğru olabileceğini akla getirmektedir.
Bu istiladan sonra yaklaşık olarak Timur orduları iki yıl Anadolu ve Arap Yarımadasında kalmış, Mısır Sultanlığının üzerine giderken buralarda geçmiştir. Timur üzerine orduları ile yürüyen Yavuz Sultan Selim Besni kalesinin anahtarı kendisine teslim edilince Gölbaşı, Çelik,Belören, Suvarlı, Köseceli, Araban ve G.Antep üzerinden Fıratı takip ederek gitmiştir. Timur bölgeyi terk etmiş, Mısır Sultanlığı ise anlaşma sağlamıştır.

Kaynak:Salih SAN,Besni,s.5-10
Komisyon,Araban1997,s.21-28
Burhan BOZGEYİK,Her yönü ile G.Antep,32-40
Prof.Dr.Ahmed AKGÜNDÜZ,Bilinmeyen Osmanlı,s.55-59